Berlijn
|
Berlijn |
|
29 november t/m 2 december 2001
Donderdag 29 november 2001
We vertrekken rond kwart voor zeven in de ochtend uit
Rotterdam. In Utrecht stappen we over op de ICE, de hogesnelheidstrein, die ons
naar Duisburg brengt. In Nederland is de snelheid niet bepaald hoog te noemen.
In Duitsland gaat het iets harder. In Duisburg hebben we 40 minuten om over te
stappen op de ICE naar Berlijn. Als we na een paar stops het Ruhrgebied
uit zijn gaat het allengs harder: uiteindelijk ruim 250 km/u. We komen om
13.30 in Berlijn aan. We stappen uit op het Ostbahnhof. Meteen wordt duidelijk
dat in het Oosten van Berlijn de zaken voortvarend zijn aangepakt, want dit
station ziet er spikslinternieuw uit. Het is enige jaren geleden van zijn
DDR-gevel en stationshal ontdaan en opnieuw opgebouwd. De overkapping is nog wel
origineel (±1890). We kopen er de Berlin Welcomecard. Die
geeft 72 uur recht op onbeperkt openbaar vervoer (Bus, tram, metro en S-Bahn) en
korting op allerlei attracties. Hij kost DM 32 en je hebt de kosten er snel uit,
want een enkeltje kost DM 4,20. We nemen de S-Bahn en de U-bahn naar het hotel.
We logeren in Pension Schall
Und Rauch. Schall und Rauch is een (gay) café/bar/restaurant met een
pension erboven. Het etablissement doet zijn naam gelukkig geen eer aan, het is
er zeker niet lawaaiig en ook niet rokerig. We betrekken de kamer, die uiterst
trendy is ingericht. Tot in de kleinste details is gekozen voor design-achtige
inrichting. Alleen de badkamer is wat erg klein uitgevallen, maar de
massagedouche maakt wel weer wat goed. Het pension ligt in de wijk Prenzlauer
Berg, ten noordoosten van het Centrum. In de DDR-tijd was de Prenzl of
P'Berg het middelpunt van de dissidentenbeweging. De wijk is de laatste 10 jaar
langzaamaan erg "in" geworden. Huizen worden in hoog tempo in hun
vooroorlogse glorie hersteld, nieuwbouw wordt toegevoegd. De wijk is zeer
populair bij een jong, beter verdienend en opgeleid publiek en heeft inmiddels
veel aardige winkels, restaurants, café's en galleries aangetrokken. We snacken
even bij McDonald's 
om
de hoek voor we naar de Rijksdag gaan om de beroemde koepel te bekijken. Het
Rijksdag gebouw werd in 1884 voltooid door de architect Paul Wallot. Het gevel
opschrift "Dem Deutschen Volke" werd vanwege tegenwerking door
de Duitse keizer pas in 1916 op de gevel geplaatst toen de keizer de steun van
het volk in de moeizaam verlopende Eerste Wereldoorlog hard nodig had. Het
Rijksdaggebouw
is in 1933 zwaar beschadigd tijdens de Rijksdagbrand, waarin de Nederlander Van
der Lubbe een nooit helemaal duidelijk geworden rol in heeft gespeeld. De koepel
van het gebouw ging daarbij verloren. Bij de restauratie van het gebouw na de
oorlog is de koepel niet hersteld, maar afgebroken. In 1991 werd besloten
om hoofdstad van het verenigde Duitsland van Bonn naar Be
rlijn te verplaatsen.
Bovendien werd het Rijksdaggebouw tot zetel van de Bondsdag te verheven. De
Britse architect Sir Brian Foster kreeg de opdracht een nieuwe koepel te
ontwerpen. Het werd een hele moderne koepel van glas met een spiraalvormige
helling naar de top, die je als bezoeker kunt beklimmen. In 1997 werd de koepel
voltooid. De koepel, hoewel aanvankelijk door sommigen bekritiseerd, is
inmiddels één van de populairste attracties van de stad. De toegang is gratis
en de rijen zijn meestal lang. In Berlijn is het eerder donker dan in Nederland
en dat blijkt als we rond half vier de koepel op willen. Het is behoorlijk aan
het schemeren. Het voordeel is dat er nauwelijks een rij staat en we
redelijk snel boven zijn. De toegang is gratis. Vanaf de koepel is het uitzicht,
ook 's avonds, prachtig. De koepel zelf is subtiel verlicht en vanuit de koepel
kan men ook van bovenaf de vergaderzaal inkijken. Na het bezoek aan de Rijksdag
gaan we terug naar het pension. We drinken een cocktail in de bar (Schall und
Rauch heeft een zeer uitgebreide kaart). Daarna lopen we naar een trendy Indiaas
restaurant (Meena
Kumari), waar we heerlijk modern Indiaas eten. Dan
proeven we even aan de gay scene
van Prenzlauer Berg: drankjes in November en Stiller Don.
Bijtijds naar bed.
Vrijdag 30 november 2001
We hebben een prima ontbijt in Schall und Rauch. We gaan met
de S-bahn naar Unter
den 
Linden.
Daar drinken we koffie (met Kuchen) bij een bakkerij. We beginnen aan een
wandeling door het nieuwe centrum van Berlijn (Mitte) op ontdekkingstocht langs
de laatste ontwikkelingen in de stad. We beginnen weer bij de Rijksdag, die we
gisteren al hebben bezocht. Schuin tegenover de Rijksdag staat het nieuwe Bundeskanzleramt,
het kantoor van de Bondskanselier (nu Gerhard Schröder). Het gebouw is nogal
groot uitgevallen, te groot naar de smaak van veel Berlijners en de huidige
kanselier. Het ontwerp is sterk beïnvloed door de opdrachtgever voormalig
bondskanselier Helmut Kohl. We lopen langs het gebouw richting de Kongresshalle.
De Kongresshalle werd in de jaren vijftig gebouwd, maar het dak stortte in 1980
in vanwege een constructiefout. Het is weer gerepareerd en doet nu dienst als Haus
der Kulturen der Welt, een theater en concertgebouw voor uitvoeringen
uit derde wereldlanden. We vervolgen onze we weg langs de Spree, de rivier die
dwars door de stad loopt en vroeger ook een deel van de Oost/West grens vormde.
We
komen langs het Schloß Bellevue, de residentie van de bondspresident, het
Duitse staatshoofd. Iets verderop staat de Siegessaeule. Deze werd opgericht ter
herinnering aan de Pruisische overwinning op Frankrijk in 1871. Het werd in 1938
op bevel van Hitler naar wat nu Platz der Republik heeft verplaatst. De adelaar
op de zuil is naar Frankrijk gericht. Ik beklim de zuil, maar de 545 treden
vallen wel zwaar. Het uitzicht is gelukkig heel mooi, over het park Tiergarten,
de Rijksdag, de Dom en andere hoogtepunten van de stad. We wandelen door het
park Tiergarten in de richting van het Kulturforum. Tiergarten diende als privé
jachtterrein voor de Pruisische koningen totdat het in de 18e eeuw werd
omgevormd tot openbaar park. Het beslaat een groot oppervlak met dichte bossen
afgewisseld door zonneweides, die in de zomer heel populair zijn. Het
Kulturforum is een verzameling gebouwen met kulturele instelling rond een ietwat
amorf plein. Eerst komen we langs de Philharmonie.
Dit gebouw uit de 60'er jaren huisvest het beroemde orkest Berliner
Philharmoniker, dat tot 1989 onder leiding stond van Herber von Karajan (nu
Claudio Abado). We lopen verder langs het Kunstgewerbemuseum
(museum voor toegepaste kunst) Potsdamer Platz. Daarnaast staat het enige gebouw
dat aan dit plein de oorlog heeft overleefd: de Mathäus-kirche. Achter de kerk
staat de Neue
Nationalgalerie, in 1965 ontworpen door Mies von der Rohe. De collectie
bestaat uit schilderijen vanaf begin 20e eeuw tot nu. De nieuwste aanwinst op
het Kulturforum is de Gemäldegalerie
(1997), die de tot dan toe over oost en west verdeelde (14e tot 18e eeuwse)
schilderijen collecties verenigd.
Vanaf het Kulturforum is het een klein stukje naar de
Potsdamer Platz. Dit plein was de draaischijf in het vooroorlogse centrum van
Berlijn. In de oorlog ging het goeddeels verloren. Na de oorlog werd het
provisorisch opgebouwd, maar met de komst van de muur in 1961 werd het veranderd
in een grote vlakte tussen twee muren, die de Oostduitse grenswacht een groot
schootsveld bood om eventuele vluchters de weg naar de vrijheid te beletten. Na
de sloop van de muur in 1990 
ontstond
een enorme lap grond met een enorm potentieel midden in het verenigde Berlijn.
Grote internationale bedrijven stortten zich op de ontwikkeling van het gebied
en met name Sony en Daimler-Benz legden de hand op de grootste kavels. Sony liet
door de architect Jahn een groot complex ontwerpen (Sony Center) met winkels,
bioscopen, congreszalen kantoren en restaurants. Ook is hier het Filmmuseum
Berlin, de multimedia attractie Music Box en een uitgebreide Sony winkel.
Het binnenplein van het Sony Center lijkt overdekt, maar is het niet. We
lunchen in het Sony
Center bij 'Billy Wilder' . Tegenover het Sony Centre heeft Daimler Benz door
architecten als Renzo Piano (Centre Pompidou, New Metropolis) en Richard Rogers
(Millennium Dome) een aantal losse gebouwen neerzetten, met vergelijkbare
trekpleisters als het Sony Center. Daaronder een theater en een 3D-bioscoop. We
lopen door naar de Leipziger Platz, die nog lang niet klaar is. We komen langs
de voormalige Pruisische landdag, waar nu de Bondsraad vergaderd (een soort 1e
kamer). We slaan rechtsaf de Wilhelmstraße in en komen voorbij het voormalige
Reichsluffahrtministerium. Een typisch voorbeeld van Nazi-architectuur: groots,
grijs en imponerend. Het heeft gek genoeg de oorlog redelijk ongeschonden
doorstaan. Het is nu in gebruik door het ministerie van financiën. We komen dan
bij de Niederkirchnerstraße. Hier staat langs het terrein, waar ooit het o.a.
het hoofdkwartier van de Gestapo stond (samen met die van een aantal andere
instellingen van de Nazi-terreur), een overblijfsel van de Berlijnse muur. Het
terrein erachter waar eens behalve de Gestapo ook, de Sicherheidsdienst, de SS,
het partijbureau van de NSDAP waren gevestigd is met de grond gelijk gemaakt en
nooit meer bebouwd. Langs de muur zijn nog wat overblijfselen van de
gevangeniskelders te zien, die worden gebruikt als tentoonstellingsruimte voor
de permanente tentoontstelling Topographie des
Terrors, Het net naast staat de Martin Gropius
Bau (ontwerp 1877). De architect Martin Gropius was een leerling van de
architect Schinkel en de oom van de Bauhaus goeroe Walter Gropius. Het
neo-renaissance gebouw huisvestte tot aan de verwoesting in de oorlog het
Kunstgewerbemuseum (nu aan het Kulturforum). Het gebouw is in1978 wederopgebouwd
en biedt nu plaats aan tentoonstellingen op 
het
gebied van kunst, fotografie en architectuur.
We nemen nu de bus naar de Kurfurstendamm en gaan wat shoppen, o.a. bij KaDeWe, ofwel Kaufhaus des Westens het meest prestigieuze warenhuis van de stad. Met name de zes etage met zijn uitgebreide delicatessen (die je vooral ook ter plaatse kunt opeten onder het genot van een glas wijn of champagne) is een bezienswaardigheid.
's avonds eten we in de Offenbach stuben in Prenzlauer Berg. Al in de DDR tijd stond dit restaurant bekend als een uitstekend adres. Het eten is Duits, maar zeer smakelijk, de inrichting wat theatraal, maar toch intiem en gezellig. Na een korte rustpauze in ons hotel, verkennen we de gayscene in de wijk Schöneberg.
